Trẻ suy dinh dưỡng – hiểu rõ và tìm đúng giải pháp khắc phục

Suy dinh dưỡng là tình trạng khá phổ biến ở các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam. Nhưng còn nhiều mặt mà có thể mẹ còn chưa biết rõ tình trạng này. Cùng đọc bài viết trẻ suy dinh dưỡng – hiểu rõ và tìm đúng giải pháp khắc phục để có câu trả lời thỏa đáng nhất.

 

Trẻ suy dinh dưỡng phải làm sao?

Trẻ suy dinh dưỡng phải làm sao?

Suy dinh dưỡng là gì?

Suy dinh dưỡng ở trẻ em là tình trạng cơ thể trẻ chậm hay ngừng phát triển do thiếu protein - năng lượng và các vi chất dinh dưỡng khác.

Tình trạng suy dinh dưỡng của trẻ em Việt Nam

Suy dinh dưỡng thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi và nhiều nhất ở lứa tuổi từ 6 đến 24 tháng.  

Tại Việt Nam tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng hiện nay tuy đã giảm đáng kể so với những thập kỉ 90 về trước nhưng vẫn còn khá cao. Theo điều tra của Viện dinh dưỡng quốc gia, năm 2002 tỷ lệ suy dinh dưỡng của trẻ em toàn quốc là 30,1% và đến năm 2004 tỷ lệ này giảm xuống còn 26,6 % nhưng vẫn còn cao hơn so vơi các nước trong khu vực.

Phân loại suy dinh dưỡng ở trẻ

Có nhiều cách phân loại suy dinh dưỡng ở trẻ em và mỗi cách này đều có những ưu nhược điểm riêng.

Phân loại theo WHO

WHO căn cứ vào chỉ tiêu cân nặng theo tuổi, dựa vào độ lệch chuẩn (SD) so với quần thể tham khảo NCHS đẻ phân loại suy dinh dưỡng. Đây là cách phân loại khá đơn giản, đánh giá nhanh các mức độ suy dinh dưỡng và có thể áp dụng rộng rãi trong cộng đồng. Tuy nhiên, lại không phân biệt được tình trạng suy dinh dưỡng cấp tính hay mãn tính  cũng như các thể của suy dinh dưỡng nặng.

  • Suy dinh dưỡng độ I: Cân nặng dưới -2SD đến -3SD tức là cân nặng còn 70-80% so với cân nặng của trẻ bình thường.
  • Suy dinh dưỡng độ II:Cân nặng dưới -3SD đến -4SD tức là cân nặng còn 60-70% so với cân nặng của trẻ bình thường.
  • Suy dinh dưỡng độ III: Cân nặng dưới -4SD tức là cân nặng còn 60% so với cân nặng của trẻ bình thường.

Phân loại theo Waterlow

Không phân loại được các thể suy dinh dưỡng nặng, không đánh giá được mức độ suy dinh dưỡng I, II, III nhưng cách phân loại này sẽ giúp bạn biết được đứa trẻ của bạn bị suy dinh dưỡng cấp tính, mãn tính hay đã từng bị suy dinh dưỡng trong quá khứ rồi.

Để biết được điều này, bạn hãy xác định xem trẻ cao bao nhiêu, cân nặng như nào rồi tính chỉ số cân nặng theo chiều cao, chiều cao theo tuổi.

  • Chiều cao theo tuổi của trẻ > 90% mà cân nặng theo chiều cao lại > 80% thì trẻ phát triển bình thường, còn cân nặng theo chiều cao < 80% trẻ bị gầy mòn (trẻ suy dinh dưỡng cấp).
  • Chiều cao theo tuổi của trẻ <90 % mà cân nặng theo chiều cao> 80% thì trẻ bị còi cọc (quá khứ trẻ suy dinh dưỡng) và < 80% trẻ gầy mòn –còi cọc (suy dinh dưỡng mạn).

Phân loại theo Wellcome

Wellcome phân chia suy dinh dưỡng thể nặng căn cứ vào chỉ tiêu cân nặng theo tuổi.

% Cân nặng/tuổi

Phù

 

Không

60-80%

Kwashiokor

Suy dinh dưỡng độ I, II

< 60%

Masasmus - Kwashiokor

Marasmus

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của suy dinh dưỡng ở trẻ

Bạn cần xác định được nguyên nhân khiến trẻ bị suy dinh dưỡng thì mới có được giải pháp làm sao để khắc phục tình trạng này ở trẻ.

Nguyên nhân khiến trẻ bị suy dinh dưỡng

Nguyên nhân gây ra tình trạng suy dinh dưỡng ở trẻ có thể chia thành 2 nhóm là do thiếu hụt chất dinh dưỡng hoặc cơ thể tăng nhu cầu sử dụng dưỡng chất.

  • Trẻ lười ăn, bữa ăn không đủ các nhóm chất dinh dưỡng tối thiểu cần cho sự phát triển của trẻ.
  • Nguồn thực phẩm không đủ cung cấp (do các vấn đề xã hội như đói nghèo, thiên tai,…).
  • Trẻ bị bệnh kéo dài nên tiêu hao nhiều năng lượng và dưỡng chất.
  • Các bệnh liên quan đến tiêu hóa như rối loạn hấp thu, tiêu chảy làm bé không hấp thu được dinh dưỡng trong thức ăn, thất thoát chất dinh dưỡng ra ngoài.      

Các yếu tố nguy cơ gây suy dinh dưỡng trẻ em

Những đặc điểm dưới đây làm tăng nguy cơ bị suy dinh dưỡng cho trẻ:

  • Trẻ không được bú sữa mẹ
  • Cân nặng sinh của trẻ thấp < 2.5 kg.
  • Trẻ mắc các dị tật bẩm sinh như bệnh tim bẩm sinh, sứt môi, hở hàm ếch, phài đại đại tràng bẩm sinh, hẹp phì đại môn vị,…
  • Trẻ là thành viên của những gia đình đông con, có tư tưởng phân biệt đối xử nam nữ, kinh tế khó khăn.
  • Trẻ siinh ra ở những nơi có dịch vụ y tế kém phát triển hay có tập quán nuôi dưỡng, chăm sóc trẻ lạc hậu.    

Hậu quả của suy dinh dưỡng      

Trẻ suy dinh dưỡng có thể phải đối mặt với rất nhiều nguy cơ như sức khỏe, thể chất, tinh thần,…

Tăng tỉ lệ tử vong ở trẻ nhỏ dưới 5 tuổi

Suy dinh dưỡng khiến trẻ em có nguy cơ tử vong cao, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi do các bệnh nhiễm trùng thông thường. Theo tổ chức y tế thế giới WHO suy dinh dưỡng là nguyên nhân gây gây ra khoảng 35%  số ca tử vong ở trẻ em dưới 5 tuổi trên toàn thế giới [1].

Trẻ có sức đề kháng yếu nên dễ mắc bệnh

Suy dinh dưỡng khiến bé hay ốm vặt hơn và có nguy cơ cao hơn mắc bệnh nhiễm trùng hô hấp, tiêu chảy,…cao và bệnh thường kéo dài, lâu khỏi hơn so với bình thường. Các bệnh này làm bé suy giảm sức đề kháng, rối loạn hấp thu và làm tình trạng suy dinh dưỡng ngày càng nặng nề hơn.

Suy dinh dưỡng ở trẻ gây nhiều ảnh hưởng

Trẻ bị suy dinh dưỡng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn trẻ bình thường

Thể chất chậm phát triển

Suy dinh dưỡng ảnh hường rất lớn đến sự phát triển của các cơ quan trong cơ thể, trong đó có hệ cơ xương và sự ảnh hưởng sẽ nghiêm trọng nếu trẻ suy dinh dưỡng trong thời kỳ dưới 24 tháng tuổi và kéo dài đến tuổi dậy thì.

Tinh thần bị ảnh hưởng

Suy dinh dưỡng cũng ảnh hưởng không nhỏ tới sự phát triển của não bộ và trí tuệ của bé. Bé bị suy dinh dưỡng tư duy chậm chạp hơn so với những trẻ bình thường và kéo theo một loại hệ lụy như trẻ kém giao tiếp, rụt rè, thụ động, chậm học hỏi, tiếp thu,…

Ảnh hưởng về mặt xã hội

Vấn đề trẻ suy dinh dưỡng nếu không được cải thiện sẽ di truyền qua nhiều thế hệ, làm suy giảm tầm vóc quốc gia, giảm khả năng lao động thể lực cũng như trí óc, trực tiếp ảnh hưởng đến nguồn lực đất nước sau này.

Triệu chứng lâm sàng của trẻ bị suy dinh dưỡng

Để ý xem nếu đứa trẻ của bạn có những biểu hiện dưới đây có khả năng cao là bé đã bị suy dinh dưỡng rồi đấy. Hãy đưa trẻ đến gặp bác sĩ sớm nhất có thể và bạn sẽ biết phải làm gì khi trẻ bị suy dinh dưỡng thôi.

Suy dinh dưỡng thể nhẹ

Khi này cân nặng của trẻ chỉ còn 70-80% cân nặng của trẻ bình thường, lớp mỡ dưới da bụng mỏng, trẻ vẫn thèm ăn và chưa xuất hiện dấu hiệu rối loạn tiêu hóa.

Suy dinh dưỡng thể vừa

Trẻ có cân nặng bằng 60-70% cân nặng của trẻ bình thường; mất lớp mỡ dưới da, mông, chi; biếng ăn và bị rối loạn tiêu hóa từng đợt.

Suy dinh dưỡng thể nặng

Thể Marasmus: Cân nặng/tuổi của trẻ < 60%. Người gầy đét, da bọc xương, da khô, mặt thì như cụ già do mất hết lớp mỡ dưới da mặt, bụng, mông, chân. Cơ bắp nhão gây ảnh hưởng tới sự phát triển vận động của trẻ. Mệt mỏi và lờ đờ nên trẻ tỏ ra ít phản ứng với môi trường bên ngoài, cũng không chịu chơi mà hay quấy khóc. Trẻ có thể thèm ăn hoặc kém ăn nhưng sẽ thường xuyên bị rối loạn tiêu hóa ỉa chảy, phân sống.

Thể Kwashiorkor: Cân nặng theo tuổi của trẻ còn từ 60-80%.  Khác với Marasmus, những trẻ suy dinh dưỡng thể Kwashiorkor bị phù nề, bắt đầu từ chân đến mặt và sau đó là phù toàn thân. Co bắp của trẻ cũng bị nhão nhưng đôi khi bị triệu chứng phù che lấp. Da khô, có thể có các mảng sắc tố lở loét ở bẹn, đùi, tay. Mới đầu chỉ là những chấm đỏ rải rác, sau đó lan dần rồi tụ tập lại thành đám màu nâu sẫm, vài ngày sau bong ra để lại lớp da non, rỉ nước rất dễ bị nhiễm khuẩn. Tóc lưa thưa, dễ rụng, màu đỏ hung; móng tay mềm, dễ gãy. Trẻ biếng ăn, nôn trớ, đi ngoài lỏng có nhầy mỡ. Quấy khóc.

Thể phối hợp Marasmus – Kwashiokor: Cân nặng/tuổi của trẻ < 60%. Bị phù nhưng trông cơ thể vẫn gầy đét. Trẻ lười ăn và hay bị rối loạn tiêu hóa.

Các triệu chứng kèm theo của suy dinh dưỡng nặng: Trẻ thường bị thiếu máu nhược sắc mức độ trung bình. Khô mắt hoặc mù lòa vĩnh viễn do thiếu vitamin A. Hay bị mắc các bệnh lý nhiễm khuẩn như viêm đường hô hấp, viêm tai giữa, nhiễm khuẩn ngoài da. Còi xương.       

Trẻ bị suy dinh dưỡng phải làm sao?   

Bạn có thể làm gì cho đứa trẻ suy dinh dưỡng của mình? Bạn muốn làm gì đó nhưng không biết nên bắt đầu từ đâu và như nào? Một lời khuyên cho bạn đó là tìm hiểu xem bé đang nằm ở mức độ suy dinh dưỡng nào trước đó rồi áp vào những điều dưới đây.   

Trẻ suy dinh dưỡng thể nhẹ và trung bình

Nếu con bạn bị suy dinh dưỡng thể nặng và trung bình thì điều đầu tiên bạn có thể làm cho trẻ đó là giúp trẻ ăn được nhiều thức ăn hơn. Còn nếu như trẻ sơ sinh đang bú mẹ thì hãy cho trẻ bú kéo dài 18-24 tháng và sau khi cai sữa vẫn nên cho trẻ ăn thêm sữa bò hoặc sữa đậu nành. Sẽ rất khó khăn với bạn vì trẻ duy dinh dưỡng biếng ăn. Vì thế bạn nên tìm hiểu các mẹo để giúp con ăn ngon miệng hơn.

Để biết rằng những điều bạn làm có hiệu quả đối với tình trạng suy dinh dưỡng không, bạn có thể theo dõi cân năng, chiều cao của trẻ hàng tuần, hàng tháng. Bạn cũng cần theo dõi hệ tiêu hóa, các biểu hiện nhiễm khuẩn thông thường ở trẻ suy dinh dưỡng để điều trị kịp thời. Khi trẻ bị đi ngoài lỏng thì ngay từ lần đầu tiên hãy cho trẻ uống oresol và vẫn tiếp tục cho trẻ bú mẹ, ăn uống bình thường.

Và chú ý đến cả lịch tiêm chủng của con bạn nữa, tiêm chủng sẽ bảo vệ trẻ trước một số tác nhân gây bệnh hay gặp ở trẻ, nhất là khi trẻ suy dinh dưỡng lại có sức đề kháng kém đi rất nhiều.

Trẻ suy dinh dưỡng thể vừa và nặng

Trẻ suy dinh dưỡng nặng rất hay bị ỉa chảy và nôn trớ nên rất dễ bị mất nước và điện giải. Do vậy, hãy cho trẻ suy dinh dưỡng uống thuốc gì đó để khắc phục tình trạng này.

  • Trẻ bị mất nước nhẹ và trung bình thì cho trẻ uống oresol 50-100ml/kg trong 6 giờ đầu. Sau đó, nếu tình trạng này được cải thiện tốt thì cho trẻ bú sữa mẹ hay sữa pha loãng ½. Khi tình trạng của trẻ không thay đổi thì lại tiếp tục cho trẻ uống oreszol với lượng như trên.
  • Trẻ mất nước nặng thì trẻ cần được truyền dung dịch Riger lactat cho tới khi hết dấu hiệu mất nước.

Cho đến khi mất nước đã được phục hồi thì bắt đầu cho trẻ ăn trở lại. Thức ăn tốt nhất với trẻ lúc này là sữa mẹ, vì thế nếu bạn vẫn còn sữa và vẫn tiếp tiếp tục nuôi trẻ bằng sữa mẹ thì hãy cho con bú nhiều lần trong ngày sẽ làm giảm nguy cơ hạ đường huyết và hạ thân nhiệt cho trẻ. Còn không thì bạn cần chuẩn bị các thực đơn cho trẻ suy dinh dưỡng nặng chia làm nhiều bữa trong ngày với các món ăn từ lỏng đến đặc, tăng dần calo-protein.

Trong tuần đầu tiên, nếu trẻ không thể tự ăn được thì trẻ sẽ được bác sĩ chỉ định ăn bằng cách sode dạ dày. Từ tuần thứ 3 trở đi, chế độ ăn dần dần được chuyển về chế độ bình thường thay vì ăn hoàn toàn bằng sữa như trước đó.

Bên cạnh đó, tùy vào đặc điểm cơ thể trẻ mà cần các biện pháp chống thiếu máu, chống nhiễm khuẩn, chống hạ đường huyết, chống hạ thân nhiệt,…và những cách chăm sóc trẻ suy dinh dưỡng theo hướng dẫn của bác sĩ.

Do vậy bác sĩ sẽ kê cho trẻ các loại thuốc giúp phục hồi tình trạng trên như các loại vitamin, sắt, axit folic, thuốc phục hồi chức năng gan,…kèm theo Bảo Khí Nhi – sản phẩm giúp bé tăng hấp thu, tăng cân đồng thời hỗ trợ điều trị chứng rối loạn tiêu hóa, khó tiêu, chán ăn và tăng cường khả năng miễn dịch tự nhiên cho trẻ.      

Sản phẩm dành cho trẻ suy dinh dưỡng

Kết hợp dùng thuốc với bảo khí nhi để điều trị toàn diện cho trẻ suy dinh dưỡng        

Hy vọng rằng bài viết trên đã giúp cha mẹ hiểu rõ và tìm được giải pháp khắc phục phù hợp nhất khi trẻ suy dinh dưỡng.

Dược sĩ Ngọc Mai

Bảo Khí Nhi với công thức đột phá 2X tác động KÉP đến Hệ tiêu hóa & Hệ Hô Hấp

  • Giúp bé:

- Ăn ngon, tăng hấp thu, tăng cân
- Giảm rối loạn tiêu hóa:Táo bón, tiêu chảy, phân sống
- Giảm viêm tái phát đường hô hấp

*Thực phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh

Gửi câu hỏi hoặc đặt hàng tại đây

Tư vấn trực tuyến

Tin liên quan