Những điều cần biết về chẩn đoán hen phế quản ở trẻ em

 Dược sĩ Khánh Linh
 PGS.TS Đinh Ngọc Sỹ
Bệnh hen ở trẻ nhiều khi không được phát hiện sớm do chưa có những dấu hiệu rõ ràng và cha mẹ dễ nhầm với các bệnh hô hấp khác. Những điều cần biết về chẩn đoán bệnh hen ở trẻ em dưới đây sẽ giúp bạn có những tiêu chuẩn để xác định chính xác căn bệnh này cho con mình.

1. Chuẩn bị gì trước khi cho trẻ đi chẩn đoán hen phế quản?

Vào thời điểm bạn đưa trẻ đi gặp bác sĩ để khám và chẩn đoán hen phế quản, các triệu chứng hen suyễn của trẻ có thể sẽ không xuất hiện.

Điều đó có nghĩa bạn chính là chìa khóa trong việc giúp bác sĩ hiểu chuyện gì đang xảy ra đối với đứa trẻ của bạn.

chẩn đoán hen phế quản ở trẻ

Chẩn đoán hen phế quản ở trẻ

Vì vậy, bạn nên chuẩn bị một vài thông tin cần thiết mà bác sĩ có thể mong đợi từ buổi chẩn đoán bệnh hen phế quản ấy.

Và để có được điều đó, bạn cần trả lời một số câu hỏi sau:

- Trẻ có những triệu chứng bất thường gì?

Bạn cần quan sát tất tần tật mọi triệu chứng bất thường của trẻ như ho, đờm, khò khè, khó thở, sốt,...để báo cho bác sĩ của trẻ. Bởi không phải lúc nào các triệu chứng hen suyễn, đặc biệt là cơn hen phế quản cấp cũng xuất hiện ở buổi chẩn đoán bệnh.

Hãy cố gắng mô tả nó thật chi tiết về đặc điểm, thời gian, và tần xuất chúng xảy ra nhé!

- Có ai trong gia đình bạn có tiền sử hen suyễn không?

Bệnh hen có xu hướng chạy trong gia đình bạn. Tức là bố mẹ bị hen suyễn nguy cơ trẻ bị hen sẽ cao hơn. Và thông tin này sẽ giúp bác sĩ chẩn đoán xác định hen dễ dàng hơn.

- Trẻ có vừa mới dừng hoặc đang sử dụng loại thuốc nào không? Và sắp tới bạn có dự định cho trẻ dùng loại thuốc nào khác không?

Điều này rất quan trọng. Vì nếu đứa trẻ của bạn được bác sĩ chẩn đoán bệnh hen suyễn và cần sử dụng đơn thuốc điều trị bệnh thì những thuốc mà trẻ đang sử dụng có thể tác động và không nên sử dụng cùng các thuốc điều trị hen suyễn. Bác sĩ sẽ cân nhắc để có một phác đồ điều trị tốt nhất cho trẻ.

Các thuốc này thì bao gồm các các thuốc kê đơn, không kê đơn và các sản phẩm từ thảo dược.

- Trẻ có bị dị ứng với bất cứ thứ gì không?

Bạn cũng cần nói với bác sĩ của bạn những gì trẻ bị dị ứng, chẳng hạn như thực phẩm, phấn hoa, lông thú nuôi, thuốc,…

Nhiều trẻ bị hen phế quản dị ứng. Và thông tin này sẽ giúp bác sĩ chẩn đoán nguyên nhân gây bệnh hen suyễn này và đưa ra lphác đồ, lời khuyên phù hợp để ngăn ngừa các cơn hen kịch phát.

- Trẻ có mắc bất kỳ bệnh lý hô hấp nào trước đây không?

2. Khó khăn trong chẩn đoán hen phế quản ở trẻ em

Chuẩn - Đoán - Hen - Phế  - Quản - Ở - Trẻ - Rất - Khó!

Vì:

# Một số bệnh lý thường gặp ở trẻ cũng có thể gây ra các triệu chứng tương tự như các triệu chứng gây ra bởi bệnh hen suyễn. Phức tạp hơn nữa, khi mà các bệnh lý này và hen suyễn lại rất hay đi cùng với nhau.

Do vậy:

Bác sĩ sẽ cần cẩn trọng để xác định xem các triệu chứng của con bạn là do hen suyễn, hay một tình trạng y tế nào khác ngoài hen, hay trẻ mắc cả bệnh hen suyễn và bệnh lý đường hô hấp khác.

Các bệnh phổ biến có thể gây ra các triệu chứng giống như hen phế quản ở trẻ em, bao gồm:

  • Viêm mũi.
  • Viêm xoang.
  • Trào ngược dạ dày – thực quản.
  • Bất thường đường thở.
  • Rối loạn nhịp thở.
  • Nhiễm trùng đường hô hấp như viêm phế quản và virus hợp bào hô hấp.

Đó là lý do cho lời khuyên bạn nên chuẩn bị các thông tin trước buổi chẩn đoán bệnh hen phế quản của trẻ, đã được đề cập ở phần trên để phần nào đó giúp bác sĩ chẩn đoán hen phế quản dễ dàng hơn.

# Và hiện nay, cũng chưa có xét nghiệm duy nhất nào đáng tin cậy, gọi một cách khác là tiêu chuẩn vàng và không có tiêu chuẩn chẩn đoán “chuẩn” cho bệnh hen suyễn.

Bác sĩ sẽ chẩn đoán hen phế quản cho trẻ dựa trên:

  • Tiền sử bệnh lý.
  • Kiểm tra thể chất.
  • Xem xét các chẩn đoán khác.
  • Các xét nghiêm, test cần thiết.

3. Trẻ cần làm gì khi bác sĩ chẩn đoán hen phế quản?

Nếu trẻ đã lớn và có thể diễn tả được cảm nhận của mình, bác sĩ sẽ hỏi trẻ về các triệu chứng, những khó khăn mà trẻ gặp phải vì các triệu chứng đó bên cạnh việc hỏi các triệu chứng bất thường của trẻ từ bạn.

Còn nếu trẻ còn quá nhỏ, bạn cần mô tả những triệu chứng ở trẻ mà bạn nhìn thấy một cách chi tiết nhất và trả lời một số thông tin cần thiết khác như tiền sử bệnh,…

triệu chứng chẩn đoán hen suyễn

Ho, khó thở là triệu chứng chẩn đoán hen phế quản

Tiếp đó, bác sĩ sẽ dùng ống nghe lắng nghe tim và phổi của con bạn và tìm kiếm các dấu hiệu của bệnh.

Và một số xét nghiệm có thể cần được tiến hành để chẩn đoán hen phế quản.

# 1. Đo chức năng thông khí phổi:

Trẻ sẽ được yêu cầu thở qua một thiệt bị gọi là phế dung kế.

Quá trình thở bao gồm hít vào và thở ra bình thường, hít vào và thở ra gắng sức, hít vào hết sức và thở ra nhanh chóng liên tục cho đến thật hết, lần thở ra này kéo dài ít nhất 6 giây.

đo chức năng thông khí phổi chẩn đoán hen phế quản

Đo chức năng thông khí phổi ở trẻ hen phế quản

Có lẽ trẻ sẽ gặp khó khăn khi thực hiện xét nghiệm chẩn đoán hen phế quản này, vì không dễ dàng để trẻ hiểu đúng ý và thực hiện đúng theo hướng dẫn của bác sĩ được.

# Đo nồng độ NO trong khí thở ra:

Nếu chẩn đoán hen phế quản không chắc chắn sau khi kiểm tra chức năng thông khí phổi, bác sĩ có thể sẽ yêu cầu đo nồng độ NO trong hơi thở ra của con bạn.

Xét nghiệm NO này cũng có thể giúp xác định xem thuốc steroid có thể hữu ích cho bệnh hen suyễn của trẻ hay không.

# Test dị ứng da:

Trong quá trình test, da trẻ bị chích chiết xuất các chất gây dị ứng thông thường chẳng hạn như vẩy da động vật, nấm mốc hoặc mạt bụi và quan sát các dấu hiệu của phản ứng dị ứng.

Từ đó, biết được trẻ có bị dị ứng với các yếu tố thường gặp gây hen suyễn đó không.

Xét nghiệm dương tính giúp tăng khả năng chẩn đoán hen. Tuy nhiên, xét nghiệm âm tính cũng không loại trừ được hen phế quản.

# Chụp X-quang lồng ngực:

Mục đích của chụp X-quang chủ yếu là để chẩn đoán và xác định các bệnh lý trẻ mắc kèm.

# Xét nghiệm máu:

Bạn nên cho trẻ nhịn ăn từ 4-6 giờ trước khi làm xét nghiệm và không cho trẻ uống bất kỳ loại thuốc nào trước đó để kết quả xét nghiệm không bị ảnh hưởng bởi các yếu tố ngoại lai.

# Test phục hồi hoặc kích thích phế quản:

>>> LƯU Ý:

Các xét nghiệm chẩn đoán hen phế quản được sử dụng không chính xác nếu đứa trẻ của bạn dưới 5 tuổi.

Đối với trẻ nhỏ, bác sĩ sẽ chủ yếu dựa vào thông tin bạn và con bạn cung cấp về các triệu chứng. Đôi khi, bác sĩ không thể chẩn đoán chắc chắn hen của con bạn cho đến sau này khi trẻ lớn lên, sau nhiều tháng hoặc thậm chí nhiều năm.

Tại sao lại như vậy?

Nếu bạn băn khoăn về điều này, thì nội dung kế dưới đây sẽ đưa bạn đến với câu trả lời. Cùng tìm hiểu nhé!

4. Lưu ý về chẩn đoán hen phế quản theo độ tuổi của trẻ

Hiệp hội hen Úc đã đưa ra một vài thông tin quan trọng trong chẩn đoán hen phế quản ở trẻ em như sau:

4.1. Trẻ sơ sinh – 0 đến 12 tháng tuổi

Hen suyễn không nên được chẩn đoán ở trẻ dưới 12 tháng tuổi.

Khò khè ở nhóm tuổi này phổ biến nhất là do viêm phế quản cấp tính do vi rút hoặc do đường thở của trẻ còn rất nhỏ, hẹp.

Trẻ sơ sinh bị khò khè có ý nghĩa lâm sàng nên được chuyển đến bác sĩ hô hấp nhi khoa hoặc bác sĩ nhi khoa.

4.2. Trẻ 1 đến 5 tuổi

Mặc dù nhiều nhiều người sau đó được chẩn đoán mắc bệnh hen suyễn nói rằng họ có các triệu chứng hô hấp trước 5 tuổi, nhưng rất khó để chẩn đoán hen với mức độ chắc chắn cao ở trẻ em từ 1 đến 5 tuổi.

Bởi vì:

- Các triệu chứng hô hấp cấp tính như thở khò khè và ho rất phổ biến ở trẻ em, đặc biệt là ở trẻ em dưới 3 tuổi.

- Xét nghiệm kiểm tra chức năng thông khí phổi để chẩn đoán hen phế quản thường không khả thi ở lứa tuổi này. Sẽ rất khó để các bé thực hiện nó.

- Một tỷ lệ cao trẻ em đáp ứng với điều trị thuốc giãn phế quản không bị hen suyễn khi lớn hơn, ví dụ như ở lứa tuổi tiểu học.

4.3. Trẻ 6 đến 11 tuổi

Chẩn đoán hen phế quản ở trẻ em sẽ dễ thực hiện hơn bởi trẻ có thể làm theo hướng dẫn thực hiện các xét nghiệm chẩn đoán.

4.4. Thanh thiếu niên

Ở thanh thiếu niên, hướng dẫn chẩn đoán hen ở người lớn thường được áp dụng.

5. Làm gì nếu nhận được chẩn đoán xác định hen ở trẻ?

Rất có thể những triệu chứng mà con bạn gặp phải là vì một bệnh lý nào đó khác nhẹ nhàng như cúm, cảm lạnh, chứ không phải hen suyễn.

Điều đó thật tốt!

Nhưng nếu bạn nhận được chẩn đoán của bác sĩ là trẻ bị hen phế quản thì bạn cần:

- Tận dụng buổi chẩn đoán bệnh này của bác sĩ để khai thác triệt để thông tin về bệnh hen suyễn của trẻ từ bác sĩ. Một sự hiểu biết chi tiết về bệnh sẽ giúp bạn có thể trở thành người đồng hành tốt nhất của trẻ  cùng chống lại căn bệnh mạn tính này.

- Tìm hiểu được bệnh hen suyễn có nguy hiểm không? Nguy hiểm như thế nào? 

- Xác định các yếu tố kích hoạt cơn hen phế quản và đưa ra một kế hoạch để tránh khỏi chúng.

- Hiểu thuốc điều trị hen của trẻ và cách sử dụng chúng.

- Hỏi bác sĩ của trẻ để nhận được một kế hoạch hành động chống hen suyễn bằng văn bản.

- Gọi đến tổng đài miễn phí 1800 6643 để được các chuyên gia của Bảo Khí Nhi giúp bạn hiểu hơn về hen phế quản cùng cách điều trị hiệu quả, nếu bạn gặp khó khăn trong quá trình chăm sóc, điều trị hen phế quản. 

Các triệu chứng ho, đờm, khò khè, khó thở,…mà trẻ gặp phải có thể là hen suyễn hoặc các bệnh lý đường hô hấp khác như viêm phế quản, viêm phổi,…Rất dễ nhầm lẫn! Do đó, bạn cần sớm đưa trẻ đến gặp bác sĩ chẩn đoán hen phế quản sớm nhất có thể để trẻ được điều trị bệnh đúng cách và kịp thời, tránh những biến chứng nguy hiểm của bệnh. 

- BẢO KHÍ NHI PLUS - VỆ SĨ CHO ĐƯỜNG HÔ HẤP CỦA TRẺ - 

Gửi câu hỏi hoặc đặt hàng tại đây

Tư vấn trực tuyến